Een paar maanden geleden publiceerde ik een anekdote over hoe om te gaan met orakels en anonimiteit: https://lexforis.com/nl/anekdote-hoe-te-reageren-op-orakels-en-anonimiteit. Het was een geval waarin iemand ChatGPT gebruikte om mijn juridische standpunt te betwisten. Deze keer was de situatie anders: cliënten die ik had geadviseerd begonnen te twijfelen nadat ze ChatGPT hadden geraadpleegd en verschillende professionals hadden gesproken die het tegenovergestelde van mijn advies beweerden.
Enkele maanden eerder hadden cliënten, woonachtig in Spanje, mij gevraagd of zij vermogenswinstbelasting moesten betalen in hun Spaanse aangifte inkomstenbelasting (IRPF) voor de verkoop van een woning die zij in Amsterdam bezaten. Deze cliënten hadden al onderzoek gedaan en met meerdere professionals gesproken, die allemaal zeiden dat zij die belasting moesten betalen. Mijn antwoord was het tegenovergestelde en ik legde hen mijn redenering uit op basis van internationale belastingverdragen.
Een maand later namen ze opnieuw contact op, zichtbaar ongerust. Opnieuw hadden andere adviseurs gezegd dat de Spaanse belastingdienst (Hacienda) deze winst beschouwt als belastbaar inkomen in Spanje. Maar deze keer hadden ze ook het “digitale fiscale orakel” geraadpleegd, een goed getrainde assistent, maar niet onfeilbaar, wiens antwoord duidelijk was:
“Als fiscaal inwoner van Spanje wordt u belast op uw wereldwijde inkomen. Spanje mag de winst belasten, en u past dan een aftrek toe voor wat in het buitenland is betaald.”
Maar dat kwam niet overeen met wat ik al jaren zie in de praktijk. Als het onroerend goed zich in Nederland bevindt en er is een verdrag ter voorkoming van dubbele belasting, dan zou Spanje zich niet met die winst mogen bemoeien, althans niet om belasting te heffen.
En als iets niet klopt in internationale fiscaliteit, dan mag je dat niet negeren.
Bezorgd, niet meer om de cliënt, maar om het geval dat ik een recente wetswijziging of jurisprudentie had gemist, besloot ik alles opnieuw na te gaan: het belastingverdrag tussen Spanje en Nederland, de IRPF-wet, de aangifteformulieren, TEAC-uitspraken en arresten van het Spaanse Hooggerechtshof. En daar stond het:
Artikel 13 van het verdrag stelt dat winst uit onroerend goed “mag worden belast in de staat waar het onroerend goed zich bevindt.”
Hoewel het misschien dubbelzinnig klinkt, is dit geen gedeeld recht, maar een exclusieve bevoegdheid voor het land waar het onroerend goed ligt.
Bovendien bevestigt de Spaanse belastingpraktijk dit al jaren:
✅ Die winst wordt niet opgenomen in de grondslag van de IRPF.
✅ Het wordt alleen aangegeven voor het berekenen van het gemiddelde belastingtarief, indien er andere belastbare inkomsten zijn.
Ook de Hoge Raad van Spanje heeft het zonder omwegen gesteld: Wanneer een verdrag één land het recht geeft om een bepaald inkomen te belasten, moet het andere land zich onthouden. En als vrijstelling met progressie wordt voorzien, dan wordt die toegepast. Maar dubbele heffing wordt nooit opgelegd.
Met alle gegevens bevestigd en overtuigd van mijn standpunt, raadpleegde ik opnieuw het Orakel, ChatGPT, en stelde dezelfde vraag. Het orakel, met een mix van elegantie en nederigheid, erkende de fout, herzag het antwoord en corrigeerde het. Zo zouden goede hulpmiddelen moeten werken: ze leren. Want zelfs de best getrainde AI kan fouten maken als de context ontbreekt. Daarom blijft menselijk oordeel, kritisch en goed geïnformeerd, van essentieel belang.
En zo eindigde het verhaal van de “spookbelasting” die leek te komen… maar nooit kwam.
Roeland van Passel